Tuesday, 11 September 2007

"Kadare, po aq i madh sa Kafka"

Shkrimtari Ismail Kadare vijon të befasojë kritikën ndërkombëtare me stilin e tij të veçantë në krijimtarinë letrare. Pas fitimit të çmimit "Man Booker International Prize" tre vjet më parë në Skoci, Kadare po bëhet gjithnjë e më i kërkuar, sidomos nga lexuesi britanik. Vepra e fundit e botuar në anglisht, përkthyer nga David Bellos, "Vajza e Agamemnonit", ka tërhequr vëmendjen e kritikëve britanikë të artit të të shkruarit.

Njëra prej tyre, Alice Fordham, që në fillim komenton se si regjimet komuniste me çdo kusht kërkonin të krijonin kontroll absolut mbi popullin. E sipas saj, më mirë se cilido tjetër, Ismail Kadare e sjell atë në mënyrën më origjinale të mundshme, siç shkruan te prestigjiozja "Time".
Më tej, kritikja britanike ndalet në mjeshtërinë e Kadaresë për t‘i dhënë librit ngjashmëri me mitin e lashtësisë greke, Efigjeninë, e cila u sakrifikua nga babai i saj para se grekët të rrethonin Trojën. Kjo situatë ndërthuret me komunizmin në Shqipëri, ku vajza e një politikani të kohës kërkon në mënyrë vullnetare të sakrifikohet.

Për kritikën britanike, stili i së shkruarit të ngjarjes nga Kadare është për t‘u admiruar, pasi ai në mënyrë koncize arrin në përfundimin se regjimet totalitare dënojnë me vdekje dashurinë dhe çdo ndjenjë tjetër, duke ia bërë popullatës jetën sa më të vështirë.

Vajza e politikanit, një ndër personazhet kryesore në librin "Vajza e Agamemnonit", duhet të sakrifikohet, kështu që politikani (njësoj si rasti i Stalinit që nuk negocioi kur i biri ishte i burgosur lufte) do japë mesazhin se ai pret nga të gjithë të bëjnë po të njëjtin veprim.

Më tej Kadare trajton mendimin e lirë të të shprehurit, që regjimi i atëhershëm e ndalonte.
Alice Fordham vëren se proza e Kadaresë është e ngjashme me atë të Kafkës.
"Me koncepte të tilla, ku dashuria vritet, apo mendimi i lirë dhunohet barbarisht, diktatorët në të gjithë botën krijonin një klimë konstante frike. Kadare përdor një variete metodash të ndryshme për të sjellë sa më shkoqitur për lexuesin se si një regjim mund të kontrollojë shpirtin e një populli. Dhe këtë Kadare e bën më mirë se cilido shkrimtar që ka jetuar në kohën e komunizmit", nënvizon ajo.

Fundin e komentit, kritikja letrare Alice Fordham ia kushton të sqaruarit se ky libër është shkruar në kohën kur Kadare jetonte në Shqipërinë e errësirës së mendimit të lirë. Ajo i kujton lexuesit se gjeniu shqiptar ishte i privuar në lirinë e së shprehurit. Kritikja sjell një fakt interesant për lexuesin britanik, se ky libër ishte dërguar fshehurazi në Paris fletë pas flete. "Botimi i tij sjell fuqishëm anën jo humane të diktaturës", përfundon ajo.

About Me

Veliupress


View My Stats