Monday, 12 November 2007

Një libër tej humanes

Nga Londra
Muhamed Veliu

Megjithëse kanë kaluar tetë vjet nga 24 marsi i vitit 1999 kur NATO filloi sulmin ajror mbi territorin e Republikës Federale të Jugosllavisë, ky veprim i aleancës ushtarake më të fortë në botë, ende është temë e nxehtë diskutimesh. "NATO në Kosovë. Ndërhyrje e ligjshme apo shkelje e së Drejtës Ndërkombëtare?". Ky është titulli i librit shkruar nga juristja Klentiana Mahmutaj, të cilin e promovoi disa ditë më parë në Londër pas promovimit në fillim të muajit tetor në ambientet e Ministrisë së Jashtme në Tiranë. Me këtë studimin ajo nuk përqendrohet vetëm në aspektin e së Drejtës Ndërkombëtare eksperte e së cilës është, por shkon më tej, duke sjellë fakte historike të zgjedhura me kujdes pas një kërkimi më shumë se njëvjeçar. "Zgjodha të analizoja këtë temë të ndërhyrjes së NATO-s në Kosovë, pasi ishte një subjekt tejet interesant i së Drejtës Ndërkombëtare dhe kompleks nga ana juridike. Njëkohësisht tema ishte e afërt për mua si shqiptare. M‘u desh një vit kohë për ta shkruar këtë libër", tregon autorja përse ajo zgjodhi këtë temë, në një intervistë për "Shqip". Bibliografia e pasur e këtij libri gjatë prezantimit në Ministrinë e Jashtme është komentuar se përbën një kontribut të vlefshëm. Madje njëri nga pjesëmarrësit i cili diskutoi rreth librit u shpreh me fjalët: "Kujtoja se autorja ishte një zonjë e madhe, por më pas pashë se ajo ishte një vajzë e vogël dhe e bukur". Ky koment i ka bërë asaj përshtypje.

Përmbajtja

Në pjesën e parë të këtij studimi autorja trajton aspektin faktik të krizës, ngjarjet kryesore, përpara dhe pas bombardimeve ku vihet theksi mbi ngjarjet qëishin përcaktuese në vendimin që u mor për të vendosur forcë. Pjesa e dytë e libriti është kushtuar analizës së fakteve për të parë nëse ndërhyrja e NATO-s ishte humanitare, duke e argumentuar dhe njëkohësisht analizuar sa të rënda ishinshkeljet e të drejtave të njeriut dhe sa serioz ishte kërcënimi i paqes dhe sigurisëndërkombëtare. Çështja nëse e drejta ndërkombëtare bashkëkohore përmban doktrinën e ndërhyrjes humanitare dhe në rast se po, nëse operacioni i NATO-s ishte në përputhje me këtë doktrinë, trajtohet në pjesën e tretë të librit. Mahmutaj në pjesën e katërt të librit sjell kriteret e mundshme dhe ato më bindëse për ta klasifikuar një ndërhyrje humanitare. Ndërsa në pjesën e pestë dhe të fundit ajo ka zgjedhur të tregojë nëse e Drejta Ndërkombëtare Humanitare bashkëkohore zbatohet për të gjithë palët, duke analizuar edhe Konventën e Gjenevës përfshi respektimin e saj nga operacioni NATO-s. Autorja ka mbërritur në përfundimin se ndërhyrja e NATO-s për të shpëtuar jetë njerëzish të pafajshëm që po masakroheshin në Kosovë ishte e domosdoshme dhe legjitime. Kjo ndërhyrje përbënte një precedent tërëndësishëm dhe pozitiv në doktrinën e Ndërhyrjes Humanitare në mënyrë të tillë që konflikte të tjera të ngjashme në të ardhmen të mos lihen në dorë të fatit.
Shtytja
Ajo pranon se një influencë të madhe gjatë kohës kur po shkruante këtë libër eka luajtur profesori mbikëqyrës i këtij studimi Christopher Greenwood, pavarësishtsiç sqaron ajo se në disa çështje ata kishin pikëpamje të ndryshme. ZotiChristopher Greenwood është profesor i së drejtës ndërkombëtare në "LondonSchool of Economics". Ai mban titullin "QC" - "Jurist mbretëror" dhe së fundi ka marrë edhe një CBE, urdhër nderi nga mbretëresha e Anglisë. Greenëood gjithashtuishte ai i cili në vitin 2003 këshilloi Kryeministrin Tony Blair mbi ligjshmërinënë të drejtën ndërkombëtare të ndërhyrjes në Irak. Klentiana Mahmutaj, e cila prej shumë vitesh jeton dhe punon si juriste në Londër, e shikon këtë libër jothjesht në kuadrin e një studimi për një aspekt tejet të përfolur të së Drejtës Ndërkombëtare. "Mendoj se ky publikim është edhe një kontribut modest në literaturën akademike në gjuhën shqipe në të drejtën ndërkombëtare", thotë ajo. Personi tjetër që e ka inkurajuar dhe përkrahur për të bërë të mundur këtë botim ka qenë edhe Profesori i së Drejtës Ndërkombëtare Xhezair Zaganjori, i cili është njëkohësisht anëtar i Gjykatës Kushtetuese. "Këtë libër, me shumë dashuri ua kushtoj prindërve të mi, për sakrificat e tyre të panumërta të cilave u detyrohet edhe vetë botimi i tij", pohoi ajo. Klentiana nuk e ka harruar ende një aspekt të rëndësishëm të fëmijërisë së saj që ka të bëjë me librin. "Mezi prisja të vinte fundi i çdo pesëmbëdhjetëditëshi kur prindërit merrnin rrogën, pasi e dija që ime më do të thoshte: ‘Eja Klenti të shkojmë në librari‘ ku do të më blinte librin e radhës. Këtu e ka edhe zanafillën marrëdhënia ime me të lexuarin.

Baristere Mahmutaj

Juristja shqiptare ka pak kohë që ka marrë licencën e ushtrimit të profesionit të Baristeres, një term që nuk ekziston në drejtësinë shqiptare. Baristerët janë atë që përfaqësojnë të akuzuarit në gjykatë, duke i mbrojtur apo akuzuar ata, njëkohësisht duke analizuar faktet përballë gjykatës. Një gjë të tillë ata janë të autorizuar ta bëjnë deri në Dhomën eLordëve apo edhe gjykatat ndërkombëtare. Ajo është Baristere pranë 187Fleet Street, Chambers of Andrew Trollope QC, në fushën e së drejtës penale.Përveç kësaj, që është puna e përditshme, ajo që prej vitit 2004 merret edheme trajnimin e avokatëve të rinj si dhe studentëve për drejtësi në jurisprudencëne Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe dënimin me vdekje.Referimet e saj mbeten kryesisht rreth domosdoshmërisë së heqjes së dënimit me vdekje në SHBA, Japoni dhe vende të tjera ku ende aplikohet ky dënim si dhe rreth jurisprudencës së Strasburgut lidhur me nenin 2 dhe 3 të Konventës. Publikimi në revistën e magjistraturës në Shqipëri apo organe të tjera të specializuara në Angli janë më shumë se detyrime profesionale. Mahmutaj krahas pasionit për ligjin kur mbërriti në Angli, ka pasur edhe atë për gazetarinë, të cilën e ka ushtruar në seksionin "Shqip" të BBC, apo edhe si korrespondente e një gazete shqiptare në Gjykatën e Strasburgut. Të drejtat e njeriut janë një preokupim i saj, duke u aktivizuar në organizata shqiptare dhe ndërkombëtare të kësaj fushe. Klentiana Mahmutaj filloi studimet në Fakultetine Drejtësisë të Universitetit të Tiranës në vitin 1998. Në vitin 1999 ajo i ndërpret këto studime, për t‘i vazhduar me tej dhe përfunduar me rezultate shumë të mira në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin "De Montfort" në Leicestertë Mbretërisë së Bashkuar. Më pas ajo përfundoi me sukses studimetpasuniversitare në Londër, duke marrë diplomën master në të Drejtën NdërkombëtarePublike. Gjatë këtyre studimeve, ajo u përqendrua kryesisht në kërkime akademike mbi të drejtat e njeriut dhe të drejtën e Organizatës së Kombeve të Bashkuara. Klentiana gjithashtu ka kryer praktika pune disa mujore pranë Këshillit të Evropës dhe Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg si dhe pranë Organizatës Ndërkombëtare të Avokatëve me qendër në Londër.

Blog Archive

About Me

Veliupress


View My Stats