Miranda Vickers: "Ishte protestë, jo grusht shteti"

Nga Londra
Muhamed Veliu

Miranda Vickers është një studjuese e cështjeve shqiptare në Ballkan, njëkohësisht edhe autore e disa librave më i fundit i të cilëve ai për vitin e mbrapshtë 1997.

Vickers gjithmonë ka mbajtur një qëndrim kritik ndaj mënyrës së qeverisjes prej politikanëve shqiptarë gjatë këtyre 20 viteve të fundit.

Gjatë një interviste ajo shpreh shqetësim rreth situatës akutuale që po kalon Shqipëria, duke theksuar se në Shqipëri po sundon një rregjim i korruptuar dhe autoritar.

TCH: Cili është komenti juaj rreth zhvillimeve më të fundit në Shqipëri e vecanarisht pas protestës së 21 janarit ku u vranë katër protesues?

Vickers: Jam shumë e shqetësuar sikurse të gjithë në komunitetin ndërkombëtar. Për mua aspekti më shokues është drejtimi që kanë marrë këto ngjarje nga qeveria dhe kryeministri, duke tentuar t’i mbushin mëndjen njerëzve se ata janë viktimat e vërteta të kësaj situate, duke e përshkruar veten si viktima të një grushti shteti. Në fakt, viktimat e vërteta janë vetë populli shqiptar duke u nënvleftësuar nga qeveria njëkohësisht duke mos u parë si viktimat reale të asaj që ndodhi më 21 Janar.

TCH: Pas këtyre ngjarjeve kryeministri Berisha, përmes televizioneve, iu drejtua popullit shqiptar duke deklalruar se cfarë ndodhi ishte një grusht shteti i drejtuar nga lideri i opozitës, zoti Rama, së bashku me prokuroren e përgjithëshme. Sipas jush, a ka baza një deklaratë e tillë?

Vickers: Unë mendoj se e gjitha kjo është për të qeshur. Të gjithë ne e dimë se c’farë do të thotë një grusht shteti dhe se si ngjason një i tillë. Ne pamë thjesht një protestë popullore të njerëzve që donin një protestë paqësore, sic mund të ndodhë në të gjitha vendet demokratike. Ata ndjejnë se zgjedhjet janë manipuluar pjesërisht dhe kjo ishte një arsye reale që ata të dilnin në protestë sic ne shikojmë në të gjitha vendet e Europës. Në asnjë mënyrë kjo nuk ishte një përpjekje për grusht shteti. E gjithë ajo që ndodhi ishte një protestë e zakonshme ku njerëzit kërkonin zgjedhje të reja.

TCH: Zyra e prokurores së përgjithëshme ka kërkuar që 6 prej pjestarëve të Gardës së Republikës të merren në pyetje, por policia nuk i ekzekutoi fletë-thirrjet. Duket se ky incident është një shembull i pastër që institucionet nuk po funksionojnë. Sa e rrezikëshme është për demokracinë shqiptare?

Vickers: Është me të vërtetë shumë e rrezikëshme. Pas 20 vjetësh rrugëtim drejt demokracisë është e pabesueshme dhe e pafalëshme të jemi në një situatë të tillë. Të gjithë mekanizmat e institucioneve shqiptare janë organizuar sipas udhëzimeve të komunitetit ndërkombëtar. Nuk ka asnjë lloj preteksti për mosfunksionimin e tyre. Janë institucione të dobëta ngaqë nuk ka një vullnet politik që ato jetë të fuqishme. Shumë njerëz në Shqipëri, jo vetëm nga klasa politike por edhe nga biznesi që kanë interesa, mundohen që t’i mbajnë të dobëta institucionet në mënyrë që ato të manipulohen.

TCH: Sipas jush, kush është fajtor për një situatë të tillë në Shqipëri?

Vickers: Është shumë e lehtë nëse themi se kjo situatë ka ardhur si produkt i rritjes dhe sjelljes paranojake të kryeministrit, por ndoshta ky është një fakt që duhet pranuar. Janë edhe të tjerë elementë për t’u fajësuar. Mes tyre Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Komuniteti Europian.

TCH: Përse është një gjë e tillë?

Vickers: Gjatë 20 viteve të fundit ata kanë qenë dëshmitarë të rritjes së korrupsionit në nivel zyrtar në Shqipëri. Kjo situatë është lejuar të vazhdojë kështu relativisht pa u kontrolluar. Janë marrë disa nisma kundër korrupsionit në një nivel të ulët, por unë mendoj se komuniteti ndërkombëtar e ka toleruar këtë thjesht për stabilitetin e Shqipërisë dhe të rajonit. Ky është shqetësimi kryesor i komunitetit ndërkombëtar. Është mëse e qartë. E gjithë situata është injoruar. Tani populli shqiptar po paguan një cmim të rëndë. Shqipëria u lejua t’i bashkohet NATO-s pa plotësuar tërësisht kërkesat për të vijuar procesin e reformave në drejtimin e duhur. Është e pafalshme për komunitetin ndërkombëtar. Pra, janë disa elementë që duhen fajësuar, marrë në konsideratë për situartën aktuale.

TCH: Të tilla ngjarje e risollën Shqipërinë edhe njëherë në vëmendjen e komunitetit europian. Sa e ka dëmtuar imazhin e Shqipërisë dhe shqiptarëve e gjitha kjo situatë, kur aspiratat e tyra synojnë bashkimin me familjen europiane?

Vickers: Kjo situatë e ka rikthyer Shqipërinë mbrapa në radhë për t’iu bashkuar BE-së, vecanarisht kur tani në BE nuk ekziston dëshira për zgjerim me vende të reja. E gjitha kjo është asrye perfekte për ta futur kërkesën e Shqipërisë më një anë, duke vazhduar së thëni me zë të lartë për vazhdimin e reformave. Vecanarisht për zgjedhje të lira dhe demoktatike. Shqipëria nuk mund të ketë progres drejt Europës me një situatë të tillë, pa patur zgjedhje të lira dhe demokratike. Kur njerëzit atje kërkojnë zgjedhje të lira u mbyllet goja duke u qëlluar në rrugë.

TCH: Cila mund të jetë zgjidhja për të dalë nga një situatë kaq e tensionuar kur kemi opozitën që kërkon zgjedhje të parakohshme, ndërsa kryeministri në detyrë i ka thënë me kohë jo kësaj kerkese?

Vickers: Shumë njerëz në Shqipëri, përfshirë një politikan të respektuar si Sabri Godo, kanë kërkuar dhe kërkojnë zgjedhje të reja që në verën e shkuar, përfshirë edhe opozitën. Kjo për mendimin tim është e vetmja mënyrë për të ecur përpara. Që kjo të ndodhë duhet që qeveria aktuale të japë dorëheqjen duke u krijuar një qeveri teknike, e mbikëqyrur nga komuniteti ndërkombëtar për të ndryshuar ligjin e zgjdhjeve dhe më pas të mbahen zgjedhje të reja. Megjithatë, duke parë situatën aktuale jam shumë pesimiste që kryeministri ta lejojë një gjë të tillë. Kjo tregon se c’farë rregjimi të korruptuar dhe autoritar ka në Shqipëri dhe se në cfarë situate të rrezikëshme vëndi juaj ndodhet dhe i gjithë Ballkani në tërësi si rajon.